Khi nhắc đến làm mát, phần lớn mọi người thường nghĩ đến nhiệt độ.

Chúng ta nhìn lên nhiệt kế và tự hỏi:

• 28°C có nóng không?
• 30°C có chấp nhận được không?
• 35°C thì cần làm mát thế nào?

Tuy nhiên, sau nhiều dự án trong các nhà máy, kho vận, trung tâm logistics và không gian công nghiệp tại Việt Nam, các kỹ sư AIRTS nhận thấy rằng:

Nhiệt độ chỉ là một phần của câu chuyện.

Trong môi trường nhiệt đới như Việt Nam, một yếu tố khác thường đóng vai trò quan trọng không kém:

Độ ẩm.

Cùng một nhiệt độ, cảm giác có thể hoàn toàn khác nhau

Hãy tưởng tượng hai tình huống:

Tình huống 1

Nhiệt độ:
30°C

Độ ẩm:
40%

Có gió nhẹ.

Tình huống 2

Nhiệt độ:
30°C

Độ ẩm:
90%

Không khí gần như đứng yên.

Mặc dù nhiệt kế đều hiển thị 30°C, cảm giác của con người trong hai môi trường này hoàn toàn khác nhau.

Trong trường hợp thứ hai, nhiều người sẽ cảm thấy:

• Oi bức
• Khó chịu
• Đổ mồ hôi liên tục
• Mệt mỏi nhanh hơn

Đây chính là lý do vì sao việc đánh giá môi trường làm việc chỉ dựa trên nhiệt độ thường không phản ánh đầy đủ thực tế.

Việt Nam không chỉ nóng – Việt Nam còn ẩm

Nhiều công nghệ làm mát trên thế giới được phát triển trong các môi trường có khí hậu ôn đới hoặc khô hơn.

Tuy nhiên khi áp dụng vào các quốc gia nhiệt đới như Việt Nam, một bài toán mới xuất hiện.

Đó là độ ẩm.

Trong nhiều thời điểm trong năm, đặc biệt tại khu vực phía Nam, độ ẩm tương đối có thể duy trì ở mức rất cao trong thời gian dài.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Cảm giác thoải mái của con người
• Hiệu quả trao đổi nhiệt của cơ thể
• Hiệu quả của một số công nghệ làm mát
• Chất lượng môi trường sản xuất

Đó là lý do các kỹ sư HVAC và thermal management thường phải nhìn xa hơn con số nhiệt độ đơn thuần.

Cơ thể con người làm mát như thế nào?

Một trong những cơ chế làm mát tự nhiên quan trọng nhất của cơ thể là:

Bay hơi mồ hôi.

Khi mồ hôi bay hơi khỏi da, nhiệt lượng sẽ được lấy đi.

Đây là cách cơ thể tự làm mát.

Tuy nhiên khi độ ẩm môi trường tăng cao:

• Không khí chứa nhiều hơi nước hơn
• Quá trình bay hơi diễn ra chậm hơn
• Cơ thể khó giải nhiệt hơn

Kết quả là:

Người lao động có thể cảm thấy nóng hơn rất nhiều mặc dù nhiệt độ môi trường không thay đổi.

Độ ẩm không chỉ ảnh hưởng đến con người

Trong môi trường công nghiệp, độ ẩm còn tác động đến:

Nhà máy thực phẩm

• Chất lượng sản phẩm
• Quá trình bảo quản
• Điều kiện vệ sinh

Kho dược phẩm

• Điều kiện lưu trữ
• Độ ổn định sản phẩm
• Tuân thủ yêu cầu chất lượng

Nhà máy điện tử

• Độ ổn định quy trình
• Chất lượng sản xuất
• Kiểm soát môi trường

Kho logistics

• Bảo quản hàng hóa
• Nguy cơ ngưng tụ hơi nước

Đó là lý do nhiều doanh nghiệp hiện đại không chỉ theo dõi nhiệt độ mà còn theo dõi đồng thời độ ẩm trong không gian vận hành.

Bài toán của kỹ sư không phải là nhiệt độ

Sau nhiều dự án thực tế, các kỹ sư AIRTS nhận thấy rằng câu hỏi quan trọng nhất thường không phải:

“Nhiệt độ là bao nhiêu?”

Mà là:

“Con người và quy trình sản xuất đang cảm nhận môi trường như thế nào?”

Đôi khi một không gian có nhiệt độ cao hơn nhưng airflow tốt và độ ẩm phù hợp lại mang đến cảm giác dễ chịu hơn một không gian có nhiệt độ thấp hơn nhưng không khí ẩm và tù đọng.

Đây chính là lý do các dự án cooling hiện đại ngày càng quan tâm đến khái niệm:

• Thermal Comfort
• Airflow Distribution
• Thermal Management
• Humidity Control

thay vì chỉ tập trung vào việc giảm nhiệt độ.

Đây mới chỉ là khởi đầu

Trong lĩnh vực cooling cho khí hậu nhiệt đới, độ ẩm là một chủ đề lớn và phức tạp.

Nó ảnh hưởng đến:

• Con người
• Nhà máy
• Kho vận
• Thực phẩm
• Dược phẩm
• Các công nghệ làm mát

Trong bài viết tiếp theo của series Cooling in Tropical Climate, chúng ta sẽ tìm hiểu một khái niệm thú vị hơn nữa:

Thermal Comfort – Vì sao nhiệt kế không phải lúc nào cũng nói lên sự thật?

Bởi vì trong rất nhiều trường hợp, cảm giác nóng hay dễ chịu của con người không phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ hiển thị trên màn hình.